Có nên cho con học thêm? 5 câu hỏi phụ huynh nên tự trả lời trước

Học thêm gần như đã thành thói quen của nhiều gia đình thành phố: thấy bạn bè của con đi học thêm, nghe phụ huynh khác kể, ba mẹ lo con thua kém nên đăng ký. Nhưng học thêm không phải lúc nào cũng tốt. Học sai cách hoặc học quá nhiều khiến con mệt mỏi, mất thời gian tự học và chán môn học. Thay vì hỏi "có nên cho con học thêm không", hãy trả lời lần lượt 5 câu hỏi dưới đây.

Câu hỏi 1: Con cần học thêm để đạt điều gì?

Mục tiêu rõ ràng quyết định mọi thứ phía sau. Một số mục tiêu thường gặp:

• Lấy lại gốc: con đang hổng kiến thức, điểm dưới trung bình, theo không kịp trên lớp.
• Giữ và nâng điểm: con học ổn nhưng muốn chắc điểm khá, giỏi.
• Luyện thi: chuẩn bị thi vào 10, thi tốt nghiệp THPT, thi chuyên.
• Phát triển năng khiếu: đàn, vẽ, ngoại ngữ giao tiếp.

Nếu không nói được mục tiêu bằng một câu cụ thể, có lẽ chưa cần vội đăng ký.

Câu hỏi 2: Vì sao con chưa đạt được điều đó?

Điểm thấp có nhiều nguyên nhân, và không phải nguyên nhân nào cũng giải quyết được bằng học thêm:

• Hổng kiến thức từ lớp dưới: cần người dạy lần ngược, xây lại nền.
• Chưa có phương pháp học: ghi chép, ôn bài, làm bài tập chưa hiệu quả.
• Thiếu tập trung, thiếu ngủ, dùng điện thoại quá nhiều: học thêm không giải quyết được, thậm chí làm nặng thêm.
• Áp lực tâm lý: sợ môn học, lo lắng khi kiểm tra.

Hãy trò chuyện với con và giáo viên chủ nhiệm trước để tìm nguyên nhân thật.

Câu hỏi 3: Con còn đủ thời gian nghỉ ngơi và tự học không?

Một tuần của học sinh THCS, THPT đã có lịch học chính khóa dày. Nếu thêm quá nhiều buổi học thêm, con sẽ không còn thời gian tự làm bài, tự ôn, vận động và ngủ đủ. Mà chính thời gian tự học mới là lúc kiến thức được củng cố. Một nguyên tắc đơn giản: mỗi buổi học thêm nên đi kèm thời gian tự luyện ít nhất tương đương. Nếu lịch không cho phép, hãy giảm số môn học thêm.

Câu hỏi 4: Hình thức nào phù hợp với con?

• Học thêm ở trường: theo Thông tư 29/2024, dạy thêm trong trường không thu tiền và dành cho học sinh chưa đạt, học sinh bồi dưỡng giỏi, học sinh cuối cấp ôn thi. Hãy hỏi nhà trường trước.
• Lớp nhóm: phù hợp khi con học theo kịp mặt bằng, cần thêm giờ luyện tập.
• Trung tâm: phù hợp khi cần chương trình luyện thi có sẵn, lịch cố định.
• Gia sư 1 kèm 1: phù hợp khi con hổng kiến thức riêng, cần người theo sát, hoặc ngại hỏi trên lớp đông người. Có thể học tại nhà hoặc gia sư online 1 kèm 1.

Xem thêm so sánh chi phí trong bài học thêm bao nhiêu tiền một buổi.

Câu hỏi 5: Làm sao biết học thêm có hiệu quả?

Trước khi bắt đầu, hãy thống nhất cách đo tiến bộ: điểm bài kiểm tra trên lớp sau 4–6 tuần, số lỗi sai lặp lại giảm đi, con tự làm được dạng bài trước đây không làm được, hay con tự giác hơn khi học ở nhà. Nếu sau 1–2 tháng không có thay đổi nào, cần xem lại người dạy, hình thức hoặc chính mục tiêu.

Trò chuyện với con trước khi quyết định

Nhiều quyết định học thêm được đưa ra mà không hỏi ý kiến chính người đi học. Một cuộc trò chuyện ngắn có thể thay đổi rất nhiều:

• Con thấy môn nào khó nhất, và khó ở đâu? Câu trả lời thường cụ thể hơn điểm số: "con không hiểu bài hình", "con hiểu nhưng làm chậm", "con sợ bị gọi lên bảng".
• Con muốn học theo cách nào? Có em thích học nhóm với bạn, có em ngại hỏi trước đông người và hợp với học riêng.
• Con còn thời gian cho việc mình thích không? Giữ lại một khoảng thời gian cho thể thao, sở thích giúp con có năng lượng học lâu dài.

Khi được tham gia quyết định, con thường có trách nhiệm hơn với việc học, và ba mẹ cũng tránh được việc đăng ký một khóa học con không cần hoặc không muốn theo.

Những trường hợp chưa nên học thêm

• Con đang học tốt, tự giác và có thời gian tự học hiệu quả.
• Con mệt mỏi kéo dài, ngủ không đủ, hoặc đang chịu áp lực tâm lý lớn.
• Học thêm chỉ vì "bạn nào cũng học" mà không có mục tiêu cụ thể.

Những trường hợp nên cân nhắc người kèm

• Con hổng kiến thức nhiều năm và tự học không lấp được.
• Năm lớp 9, lớp 12 cần lộ trình ôn thi rõ ràng: xem gia sư luyện thi vào 10 và gia sư lớp 12.
• Con cần người giúp xây phương pháp học và nề nếp.

Khi đã xác định cần người kèm, phụ huynh có thể tìm gia sư tại nhà TP.HCM theo môn, cấp học và khu vực.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh nên học thêm mấy buổi một tuần? Không có con số chung. Với một môn, 1–2 buổi mỗi tuần thường đủ nếu con có thời gian tự luyện giữa các buổi. Học quá nhiều môn cùng lúc dễ khiến con quá tải.

Có nên cho con học thêm ngay từ đầu năm học? Nếu con đã hổng kiến thức từ năm trước hoặc đang ở năm thi, bắt đầu sớm giúp có thời gian lấp lỗ hổng. Nếu con học ổn, có thể theo dõi kết quả giữa kỳ rồi mới quyết định.

Làm sao để con không chán khi đi học thêm? Cho con cùng tham gia chọn hình thức và người dạy, giữ lịch vừa phải, và ghi nhận những tiến bộ nhỏ thay vì chỉ nhìn điểm số.

Học thêm có thay được việc tự học không? Không. Học thêm giúp con hiểu bài và có phương pháp; tự học mới giúp kiến thức được ghi nhớ và vận dụng.